top of page

Przymiotniki

Odmiana

Przymiotniki w języku hiszpańskim, poza kilkoma wyjątkami, stoją po rzeczowniku i, naturalnie muszą się z nim zgadzać gramatycznie, a więc odmieniamy je przez rodzaj i liczbę. W słownikach znajdziemy zawsze formę podstawową, do nas należy prawidłowe jej odmienienie. Odmiana przymiotnika jest dość regularna, nie ma tylu wyjątków co przy rzeczownikach i zależy od końcówki w formie podstawowej.

Duża część przymiotników kończy się na -o, i jest to najłatwiejsza do zapamiętania i używania opcja odmiany. W takim wypadku formę żeńską utworzymy przez zamianę -o na -a, a liczbę mnogą przez dodanie -s do każdej z tych form. I tak otrzymujemy klasyczną odmianę przymiotnika:

bajo              baja              bajos              bajas

abierto        abierta         abiertos         abiertas

polaco         polaca          polacos          polacas

rojo              roja                rojos                rojas

Do tej grupy należą również wszystkie przymiotniki odczasownikowe, które biorą swój początek od formy participio. Participio samo w sobie jest nieodmienne kiedy funkcjonuje jako czasownik- część czasu złożonego, ale odmienia się kiedy staje się przymiotnikiem:

hablado       hablada        hablados      habladas

roto               rota               rotos              rotas

Kiedy przymiotnik kończy się na -e, to forma żeńska pozostaje taka sama, a w liczbie mnogiej dodajemy -s.

alegre                            alegre                       alegres                        alegres

verde                              verde                        verdes                         verdes

elegante                        elegante                  elegante                    elegante

estadounidense          estadounidense    estadounidenses    estadounidenses

Sprawa komplikuje się przy pozostałych końcówkach. Z zasady przymiotniki zakończone na spółgłoskę nie zmieniają się w formie żeńskiej, a w liczbie mnogiej dodajemy do nich -es.

joven              joven             jóvenes             jóvenes

mayor            mayor           mayores           mayores

feliz                feliz                felices               felices

marrón         marrón         marrones         marrones

Ale są i takie, do których w rodzaju żeńskim dodajemy -a.

español          española         españoles           españoles

trabajador     trabajadora     trabajadores      trabajadoras

parlanchín    parlanchina    parlanchines     parlanchinas

Niby są jakieś zasady co do konkretnych końcówek, które się zmieniają, a które nie, ale znajdziemy od nich kolejne wyjątki. Łatwiej chyba przyjąć same narodowości za osobną grupę przymiotników, która odmienia się inaczej. Można zaobserwować, że przy narodowościach zakończonych na spółgłoskę tworzymy rodzaj żeński przez dodanie -a:

francés            francesa            franceses         francesas

alemán            alemana           alemanes         alemanas

Przy pozostałych przymiotnikach forma w większości nie będzie się zmieniała:

gris                   gris                       grises                 grises

mejor               mejor                  mejores             mejores

fiel                     fiel                        fieles                   fieles

ale i tu znajdziemy wyjątki, jak przymiotniki zakończone na -dor lub -ín, jak wspomniane wcześniej trabajador i parlanchín.

Przymiotniki zakończone na -a również nie zmieniają się w formie żeńskiej:

egoísta           egoísta                  egoístas           egoístas

belga               belga                     belgas               belgas

No ale mamy jeszcze kolory, które zachowują się trochę dziwnie. Wiele kolorów, poza tymi najczęściej używanymi, jest nieodmiennych. Całkowicie nieodmiennych, co oznacz, że nie zmieniają się również w liczbie mnogiej, co dla każdego uczącego się, któremu wbija się do głowy, że wszystko trzeba odmieniać, wydaje się nienaturalne i dziwne. A zasada dotycząca kolorów jest taka, że jeśli pochodzą one od rzeczownika, który ten kolor obrazuje, to powinny zostać nieodmienione (to trochę tak jak kiedy po polsku powiemy: spodnie lila, albo spódnica bordo- zamiast bordowa). W takim wypadku pełna odmiana wygląda (a właściwie nie wygląda, bo jej nie ma):

naranja             naranja            naranja               naranja

rosa                   rosa                  rosa                      rosa

burdeos           burdeos          burdeos              burdeos

rubí                    rubí                  rubí                      rubí

Powszechne jest natomiast traktowanie tych kolorów jako pełnoprawnych przymiotników i odmienianie je zgodnie z ogólnymi zasadami, czyli tworzenie regularnej liczby mnogiej, zwłaszcza przy tych zakończonych na -a.

Kolory nie powinny się również odmieniać, kiedy do damy do nich jakąś modyfikację np. claro albo oscuro: pantalones verde claro.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​​​

gentilicios.png

Pozycja

Przymiotniki powinny znajdować się po rzeczowniku, ale są pewne odstępstwa.

W następujących przypadkach przymiotniki stawiamy częściej przed rzeczownikiem niż po, chociaż też nie zawsze:

-liczebniki porządkowe: la primera planta;

-zaimki dzierżawcze (w języku hiszpańskim również traktowane jak przymiotniki): mis amigos;

-inne określenia ilości oraz pełniące funkcję wskazującą: mucha gente, poco tiempo, demasiados problemas, suficiente dinero, cierta persona, otro día, numerosos amigos;

-nieregularne formy w stopniu najwyższym mejor i peor: el mejor amigo, el peor enemigo

W wielu przypadkach postawienie przymiotnika przed rzeczownikiem zmienia jego znaczenie. Wtedy znaczenie dosłowne przymiotnika, to to po rzeczowniku, a przed zmodyfikowane.

I tak un hombre pobre to biedny człowiek, czyli taki bez pieniędzy, ale pobre hombre to taki, nad którym się litujemy, niekoniecznie z powodów finansowych. Una persona grande to osoba dużych rozmiarów, ale una gran persona to ktoś wielki ze względu na swoje osiągniecia lub talenty. Można powiedzieć un amigo bueno i un buen amigo i wydawać by się mogło, że znaczenie w tym przypadku się nie zmienia a jednak mówiąc: Pedro es un amigo bueno, odnosimy się do cechy jaką posiada Pedro; mówiąc Pedro es un buen amigo określamy naszą konkretną relację, on jest wręcz moim dobrym przyjacielem. Podobnie viejo i nuevo- postawione po rzeczowniku oznaczają po prostu stary i nowy: un coche viejo, un coche nuevo; przed- jest stary lub nowy ale dla mnie: he vendido el viejo coche, tengo un nuevo coche. 

Ale umieszczając przymiotnik przed rzeczownikiem możemy mu tez nadać znaczenie ironiczne, czyli przeciwne; zwłaszcza w zdaniach wykrzyknikowych. Buen amigo eres, Pedro albo ¡Bonito día ha sido! powinno by zrozumiane zupełnie na odwrót, chociaż w tym wypadku, jak to przy ironii, wiele zależy od tonu głosu.

Wiele innych przymiotników możemy postawić zarówno przed jak i po rzeczowniku, bez zmiany znaczenia, podczas gdy inne przed rzeczownikiem zabrzmią bardzo nienaturalnie. 

Inne możemy postawić przed rzeczownikiem, ale może to zabrzmieć bardzo formalnie albo wręcz literacko czy poetycko, aż dojdziemy do epitetów, czyli takich, które nie wnoszą znaczenia pozwalającego odróżnić nam rzeczownik spośród innych a są ozdobnikiem: rojos labios (raczej większość ust jest, albo powinna być czerwona)

Jak w wielu innych przypadkach język hiszpański jest dość elastyczny również jeśli chodzi o pozycję przymiotnika, ale z drugiej strony jest też pełen ukrytych znaczeń, więc trzeba uważać na nietypowe umiejscawianie przymiotników, bo można powiedzieć przypadkiem coś przeciwnego, innego niż myślimy albo po prostu zabrzmieć jak poeta. Dlatego poza przypadkami, w których jesteśmy całkowicie pewni, że przymiotnik ma stać przed rzeczownikiem (dzierżawcze, wskazujące, znane nam zmodyfikowane znaczenie), należy postawić go po rzeczowniku.

Formy skrócone

Niektóre przymiotniki, kiedy stawiamy je przed rzeczownikiem, należy skrócić. Jest ich kilka, bez trudu można się nauczyć całej listy.

bueno- buen

malo- mal

primero- primer

tercero- tercer

Formy te skracamy tylko kiedy stoją przed rzeczownikiem rodzaju męskiego i w liczbie pojedynczej: buen día ale buenos días; el primer hijo ale la primera hija; mal tiempo ale tiempo malo; el tercer piso ale el piso tercero.

grande- gran

cualquiera- cualquier

skracamy i w rodzaju męskim i w żeńskim (nadal w liczbie pojedynczej, zresztą przy cualquiera nie ma innej możliwości)

Czyli:

cualquier hombre, cualquier cosa ale un hombre cualquiera, una cosa cualquiera

gran ciudad, gran país ale ciudad grande, país grande, grandes personas, grandes monumentos.

desolasol

©2023 wykonanie desolasol. Stworzono przy pomocy Wix.com

bottom of page