Pretérito indefinido
Czas przeszły dokonany (prosty)
Indefinido lub pretérito perfecto simple to kolejny czas przeszły dokonany, ale w odróżnieniu od pretérito perfecto compuesto, będziemy go używać z innej perspektywy czasowej.
O ile wydarzenia opisywane w perfecto rozgrywały się w okresach czasu niezakończonych, bliskich nam lub w momencie bliżej nieokreślonym ale miały wpływ na teraźniejszość, to używając indefinido przyjmujemy punkt widzenia spoza tych wydarzeń, stosujemy go przywołując zamknięte, zakończone momenty w czasie.
I tak przy perfecto często pojawiały się określenia typu: hoy, esta semana, este mes, este año, este fin de semana, estas vacaciones (okresy niedomknięte lub bliskie); últimamente, ya, todavía no, alguna vez, nunca (od kiedyś do teraz, perspektywa otwarta, sytuacja może się zmienić lub ma wpływ na obecny stan).
W przypadku indefinido spotkamy się z określeniami czasu konkretnymi, zakończonymi, domkniętymi: ayer, anteayer, anoche, hace dos días, hace una semana, hace cinco meses, hace tres años, el lunes, el fin de semana pasado, las vacaciones pasadas, la semana pasada, el mes pasado, en mayo, en 2014, en octubre de 2005, el 5 de diciembre, el 7 de junio de 2020, etc.
Czas indefinido ma dość rozbudowaną odmianę, jest wiele czasowników nieregularnych, łatwiej go opanować, kiedy wcześniej poznało się dobrze czas teraźniejszy, część nieregularności będzie wynikać z odmiany w presente.
Na początek mamy dwa wzory odmiany regularnej, jeden dla czasowników na -ar i drugi, wspólny dla -er oraz -ir
-é -í
-aste -iste
-ó -ió
-amos -imos
-asteis -isteis
-aron -ieron
Odmiana będzie wyglądała w następujący sposób:
hablar
hablé
hablaste
habló
hablamos
hablasteis
hablaron
beber
bebí
bebiste
bebió
bebimos
bebisteis
bebieron
vivir
viví
viviste
vivió
vivimos
vivisteis
vivieron
Należy zwrócić uwagę na akcent padający na ostatnią sylabę w pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej, bo możemy niechcący użyć zupełnie innego czasu nie akcentując odpowiednio. Z kolei formy nosotros dla pierwszej i trzeciej koniugacji są takie same jak w czasie teraźniejszym.
Krótkie czasowniki, które mają jedną sylabę w pierwszej i trzeciej osobie nie mają akcentu; dodatkowo czasownik dar otrzymuje końcówki z drugiej/trzeciej koniugacji:
ver dar
vi di
viste diste
vio dio
vimos dimos
visteis disteis
vieron dieron
Wszystkie czasowniki, które miały wymiany samogłoskowe w czasie teraźniejszym, a kończą się na -ar lub -er, tracą de wymiany i odmieniają się regularnie:
soñar
soñé
soñaste
soñó
soñamos
soñasteis
soñaron
volver
volví
volviste
volvió
volvimos
volvisteis
volvieron
cerrar
cerré
cerraste
cerró
cerramos
cerrasteis
cerraron
perder
perdí
perdiste
perdió
perdimos
perdisteis
perdieron
Czasowniki z wymianami w czasie teraźniejszym zakończone na -ir, nadal są nieregularne ale zmienia się trochę wzór nieregularności.
Wszystkie czasowniki z wymianą e-i, zachowują tę wymianę, ale tlko w trzecich osobach liczby pojedynczej i mnogiej:
pedir
pedí
pediste
pidió
pedimos
pedisteis
pidieron
vestirse
me vestí
te vestiste
se vistió
nos vestimos
os vestisteis
se vistieron
Podobnie czasowniki zakończone na -ir z wymianą e-ie w czasie teraźniejszym- w indefinido mają wymianę e-i w trzecich osobach:
preferir
preferí
preferiste
prefirió
preferimos
preferisteis
prefirieron
mentir
mentí
mentiste
mintió
mentimos
mentisteis
mintieron
Czasowniki z wymianą o-ue, mają teraz o-u w trzecich osobach:
dormir
dormí
dormiste
durmió
dormimos
dormisteis
durmieron
morir
morí
moriste
murió
morimos
moristeis
murieron
Czasowniki z -y- w czasie teraźniejszym również będą go miały w indefinido w trzecich osobach. Do tych zakończonych na -uir dojdzie jeszcze jedna grupa o końcówkach takich jak -eer, -aer, -oír:
construir
construí
construiste
construyó
construimos
construisteis
construyeron
oír
oí
oíste
oyó
oímos
oísteis
oyeron
leer
leí
leíste
leyó
leímos
leísteis
leyeron
Czasowniki nieregularne mają zmiany w temacie, ale też zupełnie nowe wzory końcówek:
poder
pude
pudiste
pudo
pudimos
pudisteis
pusieron
poner
puse
pusiste
puso
pusimos
pusisteis
pusieron
saber
supe
supiste
supo
supimos
supisteis
supieron
caber
cupe
cupiste
cupo
cupimos
cupisteis
cupieron
venir
vine
viniste
vino
vinimos
vinisteis
vinieron
hacer
hice
hiciste
hizo
hicimos
hicisteis
hicieron
querer
quise
quisiste
quiso
quisimos
quisisteis
quisieron
tener
tuve
tuviste
tuvo
tuvimos
tuvisteis
tuvieron
estar
estuve
estuviste
estuvo
estuvimos
estuvisteis
estuvieron
andar
anduve
anduviste
anduvo
anduvimos
anduvisteis
anduvieron
ser/ir
fui
fuiste
fue
fuimos
fuisteis
fueron
haber- hubo
Ser oraz ir mają w indefinido wspólne formy i unikalne końcówki, pozostałe czasowniki są mieszanką odmiany pierwszej i drugiej/trzeciej koniugacji oraz tracą akcenty.
Jeszcze jedna grupa czasowników nieregularnych to traer i pochodne oraz decir i wiekszość pozostałych czasowników zakończonych na -cir. Mają w temacie charakterystyczne -j-, oraz brak -i- w ostatniej fomie.
traer
traje
trajiste
trajo
trajimos
trajisteis
trajeron
decir
dije
dijiste
dijo
dijimos
dijisteis
dijeron
conducir
conduje
condujiste
condujo
condujimos
condujisteis
condujeron
W odmianie indefinido należy też zwrócić uwagę na ortografię.
Wszystkie czasowniki zakończone na -gar w pierwszej osobie będą miały nieme u. Zakończone na -zar, w pierwszej osobie będziemy pisać przez c. Zakończone na -car, napiszemy przez qu; a -guar będziemy pisać: -güe.
jugar
jugué
jugaste
jugó
jugamos
jugasteis
jugaron
empezar
empecé
empezaste
empezó
empezamos
empezasteis
empezaron
buscar
busqué
buscaste
buscó
buscamos
buscasteis
buscaron
averiguar
averigüé
averiguaste
averiguó
averiguamos
averiguasteis
averiguaron